Gatai Stall Yojana 2026 : महाराष्ट्रातील गटई कामगार हा समाजाचा एक अत्यंत महत्त्वाचा पण दुर्लक्षित घटक आहे. पिढ्यानपिढ्या चामड्याच्या वस्तू, चप्पल, बूट, चामड्याच्या पिशव्या व इतर साहित्य दुरुस्ती करून हा वर्ग आपली उपजीविका करत आला आहे. बदलत्या काळात मोठ्या कंपन्या, रेडीमेड फुटवेअर, ऑनलाइन शॉपिंग आणि महागड्या सर्व्हिस सेंटर्समुळे पारंपरिक गटई व्यवसायावर मोठा परिणाम झाला आहे. अनेक गटई कामगारांना रस्त्याच्या कडेला, उन्हात-पावसात बसून काम करावे लागते. सुरक्षितता, स्थैर्य आणि सन्मान या तिन्ही गोष्टींचा अभाव त्यांच्या जीवनात दिसतो.
या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र शासनाने गटई कामगारांना पत्र्याचे स्टॉल देण्याची योजना सुरू केली. या योजनेचा उद्देश फक्त आर्थिक मदत देणे नसून, गटई कामगारांना सन्मानाने व्यवसाय करता यावा, त्यांचे उत्पन्न वाढावे आणि त्यांचे सामाजिक-आर्थिक जीवनमान उंचावावे हा आहे. 28 जानेवारी 2026 च्या नवीन GR नुसार या योजनेत सुधारणा करून ती अधिक प्रभावी करण्यात आली आहे.
गटई स्टॉल योजना म्हणजे काय?
गटई स्टॉल योजना ही अनुसूचित जातीतील (SC) गटई कामगारांसाठीची विशेष कल्याणकारी योजना आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र लाभार्थ्यांना ₹47,500 किमतीचा पत्र्याचा स्टॉल 100% सरकारी अनुदानावर दिला जातो. या स्टॉलमध्ये काम करण्यासाठी आवश्यक मूलभूत रचना असते. योजनेची अंमलबजावणी आयुक्त, समाज कल्याण, महाराष्ट्र राज्य, पुणे यांच्या मार्फत केली जाते.
पूर्वी ही योजना संत रोहिदास चर्मोद्योग व चमणकार विकास महामंडळामार्फत राबवली जात होती. मात्र, अलीकडच्या वर्षांत गती कमी झाल्याने शासनाने अंमलबजावणी यंत्रणेत बदल करून समाज कल्याण विभागाकडे ही जबाबदारी सोपवली आहे.
Gatai Stall Yojana 2026 ची उद्दिष्टे (Objectives)
- गटई कामगारांना सुरक्षित आणि कायमस्वरूपी व्यवसायाची जागा उपलब्ध करून देणे
- रस्त्यावर असुरक्षित परिस्थितीत काम करण्याची गरज कमी करणे
- पारंपरिक व्यवसाय टिकवणे आणि पुढील पिढीसाठी आकर्षक बनवणे
- गटई कामगारांचे उत्पन्न वाढवणे
- सामाजिक प्रतिष्ठा आणि सन्मान मिळवून देणे
- अनुसूचित जातीतील पारंपरिक व्यवसायांना शासकीय पाठबळ देणे
गटई स्टॉल योजनेचे फायदे (Benefits)
- 100% अनुदान – स्टॉलसाठी लाभार्थ्याला कोणताही खर्च करावा लागत नाही.
- ₹47,500 किमतीचा स्टॉल मोफत मिळतो.
- शासनमान्य एकसमान आराखडा व तांत्रिक निकष.
- पावसापासून, उन्हापासून संरक्षण मिळते.
- व्यवसायासाठी स्थिर जागा मिळाल्याने ग्राहकांचा विश्वास वाढतो.
- उत्पन्नात वाढ होण्यास मदत.
- ग्रामीण व शहरी दोन्ही भागात योजना लागू.
गटई स्टॉलचा आराखडा व तांत्रिक तपशील
शासन निर्णयानुसार गटई स्टॉलचा आराखडा 15 नोव्हेंबर 2018 च्या GR नुसार निश्चित आहे. स्टॉल मजबूत लोखंडी फ्रेमवर उभारलेला असतो. पत्र्याचे छप्पर, बाजूने संरक्षण, कामासाठी टेबल, साहित्य ठेवण्यासाठी कप्पे अशा सुविधा असतात. हा स्टॉल दीर्घकाळ टिकणारा असून, कमी देखभाल खर्चात उपयोगात येतो.
पात्रता अटी (Eligibility Criteria)
Gatai Stall Yojana 2026 चा लाभ घेण्यासाठी खालील पात्रता अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- अर्जदार महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी असावा.
- अर्जदार अनुसूचित जातीतील (चमणकार, ढोर, होलार, मोची इ.) असावा.
- अर्जदाराचे वय किमान 18 वर्षे पूर्ण असावे.
- कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न:
- ग्रामीण भाग: ₹80,000 पेक्षा जास्त नसावे
- शहरी भाग: ₹1,00,000 पेक्षा जास्त नसावे
- स्टॉलसाठीची जागा:
- ग्रामपंचायत / नगरपालिका / महानगरपालिकेकडून अधिकृत परवानगी असलेली
- किंवा अर्जदाराच्या स्वतःच्या मालकीची असावी
- एका कुटुंबातील फक्त एकाच व्यक्तीस या योजनेचा लाभ मिळतो.
लाभार्थी निवडीतील प्राधान्यक्रम
शासन निर्णयानुसार खालील घटकांना प्राधान्य दिले जाते:
- अॅट्रॉसिटी अॅक्ट अंतर्गत पीडित अनुसूचित जातीतील व्यक्ती
- घरात कोणीही कमावणारे नसलेल्या विधवा किंवा परित्यक्ता महिला
- दिव्यांग व्यक्ती
Gatai Stall Yojana 2026 अर्ज प्रक्रिया – Step by Step (How to Apply)
महत्त्वाची सूचना: या योजनेसाठी ऑनलाइन अर्जाची सुविधा उपलब्ध नाही. अर्ज प्रक्रिया पूर्णपणे ऑफलाईन आहे.
Step 1: संबंधित जिल्ह्यातील सहायक आयुक्त, समाज कल्याण कार्यालय यांच्याकडून योजनेची जाहिरात प्रसिद्ध केली जाते.
Step 2: जाहिरातीनंतर इच्छुक पात्र गटई कामगारांकडून विहित नमुन्यात अर्ज स्वीकारले जातात.
Step 3: अर्जामध्ये वैयक्तिक माहिती, जात, उत्पन्न, व्यवसाय, स्टॉलसाठी जागेचा तपशील अचूक भरावा लागतो.
Step 4: आवश्यक कागदपत्रे अर्जासोबत जोडणे बंधनकारक आहे.
Step 5: सहायक आयुक्त कार्यालयाकडून अर्जांची छाननी केली जाते.
Step 6: पात्र लाभार्थ्यांची यादी तयार करून ती पुढील मंजुरीसाठी पाठवली जाते.
Step 7: शासनाकडून निधी उपलब्ध झाल्यानंतर पात्र लाभार्थ्यांना प्रत्यक्ष स्टॉल वाटप केले जाते.
आवश्यक कागदपत्रांची यादी
- आधार कार्ड
- जात प्रमाणपत्र
- उत्पन्न प्रमाणपत्र (तहसीलदाराकडून)
- रहिवासी प्रमाणपत्र
- स्टॉलसाठी जागेचे अधिकृत कागदपत्र / मालकी पुरावा
- बँक खाते तपशील
- पासपोर्ट साइज फोटो
स्टॉल वापराबाबत नियम व अटी
- स्टॉलचा वापर फक्त गटई व्यवसायासाठी करावा.
- स्टॉल विक्री, भाड्याने देणे किंवा हस्तांतरण करणे मनाई आहे.
- गैरवापर आढळल्यास स्टॉल रद्द केला जाऊ शकतो.
- स्टॉलची देखभाल व दुरुस्ती लाभार्थ्याची जबाबदारी आहे.
गटई स्टॉल योजना आणि सामाजिक-आर्थिक परिणाम
या योजनेमुळे गटई कामगारांना आर्थिक स्थैर्य मिळते. व्यवसायाला निश्चित जागा मिळाल्याने ग्राहकसंख्या वाढते. सामाजिक प्रतिष्ठा वाढते आणि आत्मविश्वास निर्माण होतो. ही योजना केवळ आर्थिक मदत नसून सामाजिक सशक्तीकरणाचे साधन आहे.
निष्कर्ष
Gatai Stall Yojana 2026 ही गटई कामगारांसाठी अत्यंत महत्त्वाची आणि दिलासादायक योजना आहे. सुरक्षित व्यवसायाची जागा, 100% अनुदान आणि स्पष्ट पात्रता अटी यामुळे ही योजना हजारो गटई कामगारांच्या जीवनात सकारात्मक बदल घडवू शकते. पात्र लाभार्थ्यांनी वेळेत अर्ज करून या योजनेचा लाभ घ्यावा आणि ही माहिती इतर गरजू गटई कामगारांपर्यंत पोहोचवावी.
मित्रांनो, तुम्हाला Gatai Stall Yojana 2026 बद्दल दिलेली माहिती कशी वाटली? तुम्ही आम्हाला कमेंट करून सांगू शकता. लेखाबाबत तुमच्या काही सूचना असतील तर तुम्ही आम्हाला कमेंट करून सांगू शकता. मित्रांनो, अशा सरकारी योजनांशी संबंधित अपडेट माहिती मिळवण्यासाठी आमच्या https://yojanaparichay.com/ या वेबसाइटला भेट देत रहा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
Gatai Stall Yojana 2026 म्हणजे काय?
गटई स्टॉल योजना 2026 ही महाराष्ट्र शासनाच्या समाज कल्याण विभागामार्फत राबवली जाणारी योजना असून, अनुसूचित जातीतील गटई कामगारांना 100% अनुदानावर पत्र्याचा स्टॉल उपलब्ध करून देणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
या योजनेसाठी कोण अर्ज करू शकतो?
महाराष्ट्राचा रहिवासी असलेला, अनुसूचित जातीतील गटई कामगार अर्ज करू शकतो. अर्जदाराचे वय किमान 18 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
Gatai Stall Yojana 2026 या योजनेअंतर्गत किती अनुदान मिळते?
या योजनेअंतर्गत लाभार्थ्याला 100 टक्के अनुदानावर पत्र्याचा स्टॉल दिला जातो. लाभार्थ्याकडून कोणताही आर्थिक हिस्सा घेतला जात नाही.
Gatai Stall Yojana 2026 चा मुख्य फायदा काय आहे?
या योजनेमुळे गटई कामगारांना कायमस्वरूपी, सुरक्षित व सन्मानाने व्यवसाय करण्यासाठी स्टॉल मिळतो आणि त्यांचे उत्पन्न वाढण्यास मदत होते.
Gatai Stall Yojana 2026 ची अधिकृत माहिती कुठे मिळेल?
या योजनेची अधिकृत माहिती समाज कल्याण विभाग, महाराष्ट्र शासन यांच्या कार्यालयातून किंवा संबंधित जिल्हा समाज कल्याण अधिकाऱ्यांकडून मिळू शकते.
इतर लेख
- Gatai Stall Yojana 2026 : पात्रता, अर्ज प्रक्रिया, कागदपत्रे व 100% अनुदानाची संपूर्ण माहिती
- FASTag Annual Pass कसा बनवायचा? | ₹3000 मध्ये 1 वर्ष – संपूर्ण माहिती
- Sanjay Gandhi Niradhar Yojana KYC – Beneficiary Satyapan App संपूर्ण माहिती (2026)
- Dadasaheb sabalikaran And swabhiman yojana 2026 – सविस्तर व तपशीलवार माहिती
- Lek Ladki Yojana 2026 | अर्ज प्रक्रिया, पात्रता, कागदपत्रे व ₹1,01,000 अनुदान चार्ट
- PM Awas Yojana Urban 2026 Online Apply | घरबसल्या ऑनलाइन अर्ज | ₹2.50 लाख अनुदान
