Last Updated on 08/01/2026 by yojanaparichay.com
Divyang Vivah protsahan yojana maharashtra : कल्पना करा… लग्नानंतर नव्या आयुष्याची सुरुवात करताना आर्थिक ओझं कमी झालं, भविष्यासाठी सुरक्षित बचत तयार झाली आणि शासनाचा थेट आधार मिळाला.Divyang Vivah protsahan yojana maharashtra 2025 नेमकी हीच संधी दिव्यांग व्यक्तींना देत आहे. आजही अनेक दिव्यांग व्यक्तींना विवाहासाठी सामाजिक, आर्थिक आणि मानसिक अडथळ्यांचा सामना करावा लागतो. हे अडथळे दूर करण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने ही अत्यंत महत्त्वाची योजना सुरू केली आहे.
महाराष्ट्र शासनाने समाजातील दुर्लक्षित, वंचित आणि विशेष गरजा असलेल्या घटकांसाठी अनेक कल्याणकारी योजना राबवलेल्या आहेत. त्यामध्ये दिव्यांग व्यक्तींसाठी असलेली Divyang Vivah protsahan yojana maharashtra 2025 ही एक अतिशय महत्त्वाची, संवेदनशील आणि समाजात सकारात्मक बदल घडवणारी योजना आहे. आजही आपल्या समाजात दिव्यांग व्यक्तींच्या विवाहाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन अनेक वेळा नकारात्मक असतो. सामाजिक गैरसमज, आर्थिक अडचणी, भविष्याची भीती आणि स्वीकाराचा अभाव यामुळे अनेक दिव्यांग व्यक्ती विवाहापासून वंचित राहतात. या पार्श्वभूमीवर दिव्यांग व्यक्तींना विवाहासाठी प्रोत्साहन देणे, त्यांना आर्थिक स्थैर्य देणे आणि समाजाच्या मुख्य प्रवाहात सन्मानाने जगता यावे यासाठी ही योजना राबवली जाते.
💡 दिव्यांग विवाह प्रोत्साहन योजना म्हणजे काय?
दिव्यांग विवाह प्रोत्साहन योजना ही महाराष्ट्र शासनाच्या दिव्यांग कल्याण विभागामार्फत राबवली जाणारी एक आर्थिक सहाय्य योजना आहे. या योजनेअंतर्गत दिव्यांग व्यक्तीच्या विवाहानंतर शासनाकडून थेट बँक खात्यात आर्थिक अनुदान दिले जाते. ही मदत नवदांपत्याला त्यांच्या वैवाहिक जीवनाची सुरुवात आत्मविश्वासाने आणि आर्थिक स्थैर्यासह करण्यासाठी दिली जाते.
Divyang Vivah protsahan yojana maharashtra ही महाराष्ट्र शासनाच्या दिव्यांग कल्याण विभागामार्फत राबवली जाणारी एक सामाजिक सुरक्षा योजना आहे. या योजनेअंतर्गत दिव्यांग व्यक्तीचा विवाह झाल्यानंतर शासनाकडून थेट आर्थिक मदत दिली जाते. ही मदत नवदांपत्याला त्यांच्या वैवाहिक आयुष्याची सुरुवात करताना आर्थिक आधार देण्यासाठी दिली जाते.
ही योजना दोन प्रकारच्या विवाहांसाठी लागू आहे. पहिला प्रकार म्हणजे दिव्यांग व्यक्तीचा विवाह अव्यांग व्यक्तीशी झाल्यास आणि दुसरा प्रकार म्हणजे दिव्यांग व्यक्तीचा विवाह दुसऱ्या दिव्यांग व्यक्तीशी झाल्यास. या दोन्ही प्रकारांसाठी शासनाकडून वेगवेगळ्या प्रमाणात आर्थिक अनुदान दिले जाते.
Divyang Vivah protsahan yojana maharashtra चा उद्देश आणि महत्व
या योजनेचा मुख्य उद्देश दिव्यांग व्यक्तींना विवाहासाठी प्रोत्साहन देणे हा आहे. त्यासोबतच समाजातील नकारात्मक दृष्टिकोन बदलणे, दिव्यांग व्यक्तींना आर्थिक सुरक्षितता देणे आणि त्यांचा आत्मविश्वास वाढवणे हेही या योजनेचे महत्वाचे उद्दिष्ट आहे. विवाहानंतर येणाऱ्या खर्चासाठी आर्थिक मदत मिळाल्यामुळे दिव्यांग व्यक्तींवर असलेला आर्थिक ताण कमी होतो.
दिव्यांग व्यक्तींना समाजाच्या मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी ही योजना एक महत्वाचे साधन ठरते. शासनाचा थेट सहभाग असल्यामुळे या योजनेला विश्वासार्हता प्राप्त होते.
💰 Divyang Vivah protsahan yojana maharashtra अंतर्गत मिळणारे अनुदान (Amount Details)
खालील तक्त्यातून अनुदानाची माहिती एका नजरेत समजून घ्या 👇
| विवाहाचा प्रकार | मिळणारे अनुदान |
|---|---|
| दिव्यांग – अव्यांग विवाह | ₹1,50,000/- |
| दिव्यांग – दिव्यांग विवाह | ₹2,50,000/- |
👉 ही रक्कम DBT पद्धतीने थेट संयुक्त बँक खात्यात जमा केली जाते.
दिव्यांग विवाह प्रोत्साहन योजनेअंतर्गत खालीलप्रमाणे अनुदान दिले जाते.
1) दिव्यांग – अव्यांग विवाह
जर एखाद्या दिव्यांग व्यक्तीचा विवाह अव्यांग व्यक्तीशी झाला असेल, तर अशा दाम्पत्याला ₹1,50,000/- (एक लाख पन्नास हजार रुपये) इतके आर्थिक अनुदान दिले जाते.
2) दिव्यांग – दिव्यांग विवाह
जर एखाद्या दिव्यांग व्यक्तीचा विवाह दुसऱ्या दिव्यांग व्यक्तीशी झाला असेल, तर अशा दाम्पत्याला ₹2,50,000/- (दोन लाख पन्नास हजार रुपये) इतके मोठे अनुदान दिले जाते.
ही संपूर्ण रक्कम DBT (Direct Benefit Transfer) पद्धतीने थेट पती-पत्नीच्या संयुक्त बँक खात्यात जमा केली जाते. यापैकी 50 टक्के रक्कम पाच वर्षांसाठी मुदत ठेवीत (Fixed Deposit) ठेवली जाते, जेणेकरून भविष्यातील आर्थिक गरजांसाठी सुरक्षितता निर्माण होईल.
✅ पात्रता निकष (Eligibility Criteria)
तुम्ही या योजनेस पात्र आहात का? खालील मुद्दे काळजीपूर्वक वाचा 👇
✔️ वधू किंवा वर यापैकी किमान एक व्यक्ती दिव्यांग असावी
✔️ दिव्यांगत्व किमान 40% किंवा अधिक असणे आवश्यक
✔️ वैध UDID कार्ड / दिव्यांग प्रमाणपत्र असणे बंधनकारक
✔️ किमान एक व्यक्ती महाराष्ट्राची कायमस्वरूपी रहिवासी असावी
✔️ दोघांचाही पहिलाच विवाह असावा
✔️ विवाह कायदेशीररित्या नोंदणीकृत असावा
✔️ विवाहानंतर 1 वर्षाच्या आत अर्ज करणे अनिवार्य
- दिव्यांग विवाह प्रोत्साहन योजनेसाठी अर्ज करण्यापूर्वी पात्रता समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. खाली दिलेल्या अटी पूर्ण केल्यासच अर्ज स्वीकारला जातो.
- वधू किंवा वर यापैकी किमान एक व्यक्ती दिव्यांग असणे आवश्यक आहे. त्या व्यक्तीचे दिव्यांगत्व किमान 40 टक्के किंवा त्यापेक्षा जास्त असणे बंधनकारक आहे. संबंधित व्यक्तीकडे वैध UDID कार्ड किंवा दिव्यांग प्रमाणपत्र असणे आवश्यक आहे.
- वधू किंवा वर यापैकी किमान एक व्यक्ती महाराष्ट्र राज्याची कायमस्वरूपी रहिवासी असली पाहिजे. हा विवाह दोघांचाही पहिलाच विवाह असावा. तसेच विवाह कायदेशीररित्या नोंदणीकृत असणे अनिवार्य आहे.
- सर्वात महत्वाची अट म्हणजे विवाह झाल्यानंतर एका वर्षाच्या आत अर्ज करणे बंधनकारक आहे. एक वर्ष उलटल्यास या योजनेचा लाभ मिळत नाही.
📄 आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)
अर्ज करताना खालील कागदपत्रे तयार ठेवा 👇
📌 UDID कार्ड / दिव्यांग प्रमाणपत्र
📌 विवाह नोंदणी प्रमाणपत्र
📌 आधार कार्ड (वधू व वर)
📌 संयुक्त बँक खात्याचा पासबुक झेरॉक्स
📌 अधिवास प्रमाणपत्र (Domicile)
📌 पासपोर्ट साईज फोटो
⚠️ सर्व कागदपत्रे self-attested असणे आवश्यक आहे.
Divyang Vivah protsahan yojana maharashtra साठी अर्ज करताना खालील कागदपत्रे जोडणे आवश्यक आहे. दिव्यांग प्रमाणपत्र किंवा UDID कार्ड, विवाह नोंदणी प्रमाणपत्र, आधार कार्ड, पती-पत्नीच्या संयुक्त बँक खात्याच्या पासबुकची झेरॉक्स प्रत आणि महाराष्ट्र राज्याचा अधिवास प्रमाणपत्र ही कागदपत्रे अनिवार्य आहेत.
दिव्यांग-दिव्यांग विवाह असल्यास दोघांचीही दिव्यांग प्रमाणपत्रे जोडणे आवश्यक आहे. सर्व कागदपत्रे स्व-साक्षांकित (self-attested) असावीत.
📝 Divyang Vivah protsahan yojana maharashtra अर्ज प्रक्रिया (How to Apply – Step by Step)
दिव्यांग विवाह प्रोत्साहन योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया पूर्णपणे ऑफलाईन आहे. खाली दिलेल्या स्टेप्स फॉलो करा 👇
🔹 Step 1: अर्जाचा नमुना मिळवा (जिल्हा परिषद / समाज कल्याण कार्यालय)
🔹 Step 2: अर्जात सर्व माहिती अचूक भरा
🔹 Step 3: आवश्यक कागदपत्रे अर्जासोबत जोडा
🔹 Step 4: पूर्ण अर्ज जिल्हा दिव्यांग सक्षमीकरण अधिकारी यांच्याकडे जमा करा
🔹 Step 5: अर्जाची पावती घ्या आणि प्रतीक्षा करा
Divyang Vivah protsahan yojana maharashtra ऑनलाईन नसून पूर्णपणे ऑफलाईन पद्धतीने राबवली जाते. अर्जदाराने शासन निर्णयात दिलेल्या ठराविक नमुन्यात अर्ज भरावा लागतो. हा अर्ज सर्व आवश्यक कागदपत्रांसह जिल्हा दिव्यांग सक्षमीकरण अधिकारी, जिल्हा परिषद येथे प्रत्यक्ष जाऊन सादर करावा लागतो.
अर्ज सादर केल्यानंतर जिल्हास्तरीय समितीकडून अर्जाची छाननी केली जाते. पात्र लाभार्थ्यांची निवड झाल्यानंतर अनुदान मंजूर केले जाते आणि थेट बँक खात्यात जमा केले जाते.
Divyang Vivah protsahan yojana maharashtra अर्ज कसा भरायचा? (Detailed Guide)
अर्ज भरताना वधू आणि वर यांची पूर्ण नावे, जन्मतारीख, विवाह दिनांक, दिव्यांग प्रमाणपत्र क्रमांक, संपूर्ण पत्ता, संपर्क क्रमांक आणि संयुक्त बँक खाते क्रमांक काळजीपूर्वक भरावा लागतो. अर्जाच्या शेवटी घोषणापत्र भरून अर्जदाराची स्वाक्षरी किंवा अंगठा करणे आवश्यक आहे. चुकीची माहिती दिल्यास अर्ज रद्द होऊ शकतो.
UDID कार्ड का आवश्यक आहे?
UDID कार्ड म्हणजे Unique Disability ID Card. हे कार्ड केंद्र सरकारकडून दिले जाते आणि दिव्यांग व्यक्तीची अधिकृत ओळख म्हणून वापरले जाते. या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी UDID कार्ड अनिवार्य आहे. UDID कार्ड असल्यामुळे भविष्यात इतर सरकारी योजनांचा लाभ घेणेही सोपे होते.
महत्वाच्या सूचना
Divyang Vivah protsahan yojana maharashtra चा लाभ एकाच व्यक्तीने दोन वेळा घेऊ नये. चुकीची माहिती दिल्यास अर्ज रद्द होऊ शकतो. अर्जाची एक प्रत स्वतःकडे ठेवणे नेहमीच फायदेशीर ठरते.
निष्कर्ष
दिव्यांग विवाह प्रोत्साहन योजना 2025 ही दिव्यांग व्यक्तींसाठी केवळ आर्थिक मदत देणारी योजना नाही, तर आत्मसन्मान, सुरक्षितता आणि सामाजिक स्वीकार देणारी एक महत्वाची योजना आहे. जर तुम्ही किंवा तुमच्या ओळखीतील कोणी या योजनेस पात्र असेल, तर ही माहिती नक्की शेअर करा आणि या योजनेचा लाभ घ्या.
मित्रांनो, तुम्हाला Divyang Vivah protsahan yojana maharashtra 2025-26 बद्दल दिलेली माहिती कशी वाटली? तुम्ही आम्हाला कमेंट करून सांगू शकता. Divyang Vivah protsahan yojana maharashtra लेखाबाबत तुमच्या काही सूचना असतील तर तुम्ही आम्हाला कमेंट करून सांगू शकता. मित्रांनो, अशा सरकारी योजनांशी संबंधित अपडेट माहिती मिळवण्यासाठी आमच्या https://yojanaparichay.com/ या वेबसाइटला भेट देत रहा.
❓ FAQ – वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
दिव्यांग विवाह प्रोत्साहन योजना नेमकी कोणासाठी आहे?
ही योजना त्या सर्व दाम्पत्यांसाठी आहे ज्यामध्ये वधू किंवा वर यापैकी किमान एक व्यक्ती 40% किंवा त्यापेक्षा जास्त दिव्यांग आहे आणि विवाह कायदेशीररित्या नोंदणीकृत आहे.
दिव्यांग – अव्यांग विवाहासाठी किती अनुदान मिळते?
दिव्यांग व्यक्तीचा विवाह अव्यांग व्यक्तीशी झाल्यास शासनाकडून ₹1,50,000/- इतके अनुदान दिले जाते.
दिव्यांग – दिव्यांग विवाहासाठी किती अनुदान मिळते?
जर दोघेही पती-पत्नी दिव्यांग असतील तर ₹2,50,000/- इतके अनुदान दिले जाते.
विवाहानंतर किती दिवसांत अर्ज करणे आवश्यक आहे?
विवाह झाल्यानंतर एका वर्षाच्या आत अर्ज करणे अनिवार्य आहे. एक वर्षानंतर अर्ज स्वीकारला जात नाही.
अर्ज नाकारला गेल्यास काय करावे?
कागदपत्रांमध्ये त्रुटी असल्यास त्या दुरुस्त करून पुन्हा संबंधित कार्यालयात संपर्क साधावा.