Dadasaheb sabalikaran And swabhiman yojana

Dadasaheb sabalikaran And swabhiman yojana 2026 – सविस्तर व तपशीलवार माहिती

by

Dadasaheb sabalikaran And swabhiman yojana : दादासाहेब गायकवाड स्वाभिमान व सबळीकरण योजना ही महाराष्ट्र शासनाची एक अत्यंत महत्त्वाची आणि समाजोन्नतीसाठी राबवली जाणारी योजना आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश राज्यातील भूमिहीन, आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल, सामाजिकदृष्ट्या मागास घटकांना स्वतःची शेती जमीन उपलब्ध करून देऊन त्यांना स्वाभिमानाने जगता यावे व आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनवणे हा आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र लाभार्थ्यांना जमीन खरेदीसाठी 100% शासकीय अनुदान दिले जाते. विशेष म्हणजे 23 जानेवारी 2026 रोजी नवीन शासन निर्णय (GR) निर्गमित करून या योजनेत मोठ्या प्रमाणात बदल करण्यात आले असून अनेक नव्या लाभार्थ्यांचा समावेश करण्यात आला आहे.

Table of Contents

Dadasaheb sabalikaran And swabhiman yojana कधी सुरू झाली?

दादासाहेब गायकवाड स्वाभिमान व सबळीकरण योजना ही योजना सन 2005 पासून महाराष्ट्र राज्यात राबवली जात आहे. सुरुवातीला या योजनेचे स्वरूप मर्यादित होते. त्यानंतर 14 ऑगस्ट 2018 रोजी शासन निर्णय (GR) काढून या योजनेत मोठा बदल करण्यात आला आणि पात्र लाभार्थ्यांना जमीन खरेदीसाठी थेट 100% अनुदान देण्याचा निर्णय घेण्यात आला. आता 23 जानेवारी 2026 च्या नवीन GR नुसार या योजनेत अतिरिक्त मार्गदर्शक तत्त्वे समाविष्ट करून लाभार्थ्यांचा कक्ष आणखी वाढवण्यात आला आहे.

Dadasaheb sabalikaran And swabhiman yojana अंतर्गत किती जमीन दिली जाते?

या योजनेअंतर्गत पात्र लाभार्थ्यांना खालीलपैकी जमीन दिली जाते –

  • 4 एकर कोरडवाहू (Dry Land) जमीन
  • 2 एकर बागायत (Irrigated Land) जमीन

ही संपूर्ण जमीन 100% शासकीय अनुदानावर खरेदी करून दिली जाते. लाभार्थ्यांना जमीन खरेदीसाठी स्वतःकडून कोणतीही रक्कम भरावी लागत नाही.

23 जानेवारी 2026 च्या नवीन GR मधील महत्त्वाचे बदल

नवीन शासन निर्णयानुसार 14 ऑगस्ट 2018 च्या GR मध्ये सुधारणा करण्यात आली आहे. या बदलांनुसार खालील महत्त्वाच्या बाबींचा समावेश करण्यात आला आहे –

  • मुंबई शहर व मुंबई उपनगर वगळता राज्यातील इतर सर्व जिल्ह्यांमध्ये ही योजना लागू
  • अधिक व्यापक स्वरूपात भूमिहीन व सामाजिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांचा समावेश
  • तृतीयपंथी, परित्यक्ता, घटस्फोटीत व विधवा महिलांना स्पष्ट पात्रता
  • लाभार्थी निवड प्रक्रियेसाठी स्पष्ट प्राधान्यक्रम (Priority List) निश्चित

Dadasaheb sabalikaran And swabhiman yojana साठी पात्र लाभार्थी कोण?

Dadasaheb sabalikaran And swabhiman yojana नवीन GR नुसार खालील घटक या योजनेसाठी पात्र ठरतात –

  • दारिद्र्यरेषेखालील (BPL) कुटुंब
  • अंतोदय शिधापत्रिका धारक कुटुंब
  • अनुसूचित जाती (SC) व अनुसूचित जमाती (ST)
  • अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती अत्याचार प्रतिबंधक अधिनियम अंतर्गत अत्याचारग्रस्त व्यक्ती व कुटुंब
  • बौद्ध / नवबौद्ध प्रवर्गातील व्यक्ती
  • BPL किंवा अंतोदय कार्डधारक तृतीयपंथी व्यक्ती

विशेष सूचना: लाभार्थी भूमिहीन असणे आवश्यक आहे.

लाभार्थी निवडीसाठी प्राधान्यक्रम (Priority List)

लाभार्थी निवड करताना शासनाने खालीलप्रमाणे प्राधान्यक्रम निश्चित केला आहे –

  1. अनुसूचित जाती / अनुसूचित जमाती अत्याचारग्रस्त व्यक्ती व कुटुंब
  2. अनुसूचित जाती व नवबौद्ध प्रवर्गातील परित्यक्ता किंवा घटस्फोटीत महिला
  3. अनुसूचित जाती व नवबौद्ध प्रवर्गातील विधवा महिला

जमीन कोणाच्या नावावर दिली जाते?

  • सामान्य कुटुंबाच्या बाबतीत जमीन कुटुंबप्रमुख व त्याच्या पत्नीच्या संयुक्त नावावर दिली जाते.
  • मात्र खालील लाभार्थ्यांना जमीन त्यांच्याच स्वतःच्या नावावर दिली जाते –
    • तृतीयपंथी व्यक्ती
    • परित्यक्ता महिला
    • घटस्फोटीत महिला
    • विधवा महिला

जमीन वाटपाबाबत महत्त्वाच्या अटी व नियम

  • लाभार्थी निवडीनंतर 3 महिन्यांच्या आत जमीन नोंदणी पूर्ण करणे बंधनकारक आहे.
  • नोंदणी झाल्यानंतर 7/12 उताऱ्यावर लाभार्थ्याची नोंद असणे आवश्यक आहे.
  • जमीन प्रत्यक्ष लाभार्थ्याच्या ताब्यात आहे की नाही याचा आढावा जमीन वाटपानंतर 3 महिन्यांनी घेतला जातो.
  • वाटप करण्यात आलेली जमीन फक्त कायदेशीर किंवा रक्तसंबंधी वारसदारांनाच हस्तांतरित करता येते.

इतर योजनांचा प्राधान्याने लाभ

या योजनेचा लाभ मिळालेल्या लाभार्थ्यांना पुढील योजनांचा प्राधान्याने लाभ देण्यात येतो –

  • डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजना
  • नवीन विहीर
  • जुनी विहीर दुरुस्ती
  • पंप संच
  • वीज जोडणी
  • सूक्ष्म सिंचन योजना
  • शेततळे
  • शेततळ्याचे प्लास्टिक अस्तरीकरण

Dadasaheb sabalikaran And swabhiman yojana अर्ज प्रक्रिया – स्टेप बाय स्टेप माहिती

या योजनेत अर्ज करताना जमीन विकणारा शेतकरी आणि जमीन खरेदी करणारा भूमिहीन शेतकरी या दोघांकडूनही प्रस्ताव सादर करावा लागतो.

अर्ज करताना लागणारी कागदपत्रे (सामान्य)

  • आधार कार्ड
  • रेशन कार्ड (BPL / अंतोदय)
  • जातीचा दाखला (लागू असल्यास)
  • परित्यक्ता / घटस्फोटीत / विधवा प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)
  • उत्पन्नाचा दाखला
  • रहिवासी दाखला

अर्ज कुठे करायचा?

  • ग्रामपंचायत कार्यालय
  • तहसील कार्यालय
  • समाजकल्याण विभाग (तालुका स्तर)

GR कुठे पाहायचा?

23 जानेवारी 2026 चा शासन निर्णय (GR) महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत वेबसाईटवर उपलब्ध आहे –
maharashtra.gov.in

निष्कर्ष

दादासाहेब गायकवाड स्वाभिमान व सबळीकरण योजना 2026 ही योजना भूमिहीन, गरजू, SC/ST, नवबौद्ध, परित्यक्ता, विधवा महिला व तृतीयपंथी व्यक्तींसाठी अत्यंत लाभदायक ठरणार आहे. नवीन GR मुळे अनेक नव्या लाभार्थ्यांना जमीन मिळण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. पात्र लाभार्थ्यांनी आवश्यक कागदपत्रांसह वेळेत अर्ज करून या महत्त्वाच्या योजनेचा लाभ घ्यावा.

मित्रांनो, तुम्हाला Dadasaheb sabalikaran And swabhiman yojana 2026 बद्दल दिलेली माहिती कशी वाटली? तुम्ही आम्हाला कमेंट करून सांगू शकता. लेखाबाबत तुमच्या काही सूचना असतील तर तुम्ही आम्हाला कमेंट करून सांगू शकता. मित्रांनो, अशा सरकारी योजनांशी संबंधित अपडेट माहिती मिळवण्यासाठी आमच्या https://yojanaparichay.com/ या वेबसाइटला भेट देत रहा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

परित्यक्ता महिला या योजनेसाठी पात्र आहे का?

होय. अनुसूचित जाती / नवबौद्ध प्रवर्गातील परित्यक्ता महिला या योजनेसाठी पात्र आहेत. लाभार्थी निवडीत त्यांना दुसरे प्राधान्य दिले जाते.

तृतीयपंथी व्यक्ती या योजनेसाठी अर्ज करू शकतात का?

होय. BPL किंवा अंतोदय शिधापत्रिका असलेल्या तृतीयपंथी व्यक्ती या योजनेसाठी पात्र आहेत. जमीन त्यांच्या स्वतःच्या नावे दिली जाते.

Dadasaheb sabalikaran And swabhiman yojana लाभार्थी निवडल्यानंतर जमीन नोंदणीसाठी किती वेळ मिळतो?

लाभार्थी निवडीनंतर 👉 3 महिन्यांच्या आत जमीन नोंदणी पूर्ण करणे बंधनकारक आहे.

7/12 उताऱ्यावर कोणाची नोंद असणे आवश्यक आहे?

7/12 उताऱ्यावर 👉 लाभार्थ्याची नोंद असणे अनिवार्य आहे. नोंद नसल्यास लाभ रद्द होऊ शकतो.

इतर उपयुक्त योजना

Post Views: 2

Leave a comment