Divyang Scheme Maharashtra 2026 : दिव्यांगांसाठी सर्व योजना, अर्ज प्रक्रिया, पोर्टल लिंक, स्टेटस आणि लाभार्थी यादी

Last Updated on 16/02/2026 by yojanaparichay.com

Divyang Scheme Maharashtra : महाराष्ट्र राज्यातील दिव्यांग नागरिकांसाठी शासनाकडून विविध प्रकारच्या योजना राबवल्या जातात. या योजनांचा मुख्य उद्देश दिव्यांग व्यक्तींना आर्थिक मदत, रोजगार, स्वयंरोजगार, शिक्षणासाठी कर्ज, व्यवसायासाठी सहाय्य तसेच विविध उपकरणांचा लाभ देऊन त्यांना स्वावलंबी बनवणे हा आहे. अनेक वेळा दिव्यांग लाभार्थ्यांना माहिती नसते की दिव्यांग योजनांसाठी अर्ज कुठे करायचा, कोणते पोर्टल आहे, कोणकोणत्या योजना सुरू आहेत, आणि अर्ज केल्यानंतर त्याचा स्टेटस किंवा लाभार्थी यादी कुठे पाहायची.

म्हणूनच आजच्या या लेखामध्ये आपण Divyang Scheme Maharashtra अंतर्गत महाराष्ट्र राज्यात चालू असलेल्या सर्व महत्वाच्या योजनांची संपूर्ण माहिती, अर्ज प्रक्रिया, पात्रता, आवश्यक कागदपत्रे, स्टेटस तपासण्याची पद्धत, तसेच लाभार्थी यादी पाहण्याची पद्धत सविस्तरपणे जाणून घेणार आहोत.

Divyang Scheme Maharashtra म्हणजे काय?

Divyang Scheme Maharashtra म्हणजे महाराष्ट्र शासन आणि संबंधित महामंडळांमार्फत दिव्यांग व्यक्तींसाठी राबवल्या जाणाऱ्या विविध सरकारी योजना. या योजनांमधून दिव्यांग व्यक्तींना आर्थिक सहाय्य, कर्ज सुविधा, अनुदान, उपकरणे, घरकुल, व्यवसायासाठी मदत, वाहन कर्ज, प्रशिक्षण व कौशल्य विकास यांसारख्या अनेक सुविधा दिल्या जातात.

या योजनांचा लाभ घेऊन अनेक दिव्यांग नागरिकांनी स्वतःचा व्यवसाय सुरू केला आहे, शिक्षण पूर्ण केले आहे आणि स्वतःच्या पायावर उभे राहिले आहेत.

महाराष्ट्र राज्य दिव्यांग वित्त व विकास महामंडळ (MSHFDC) काय आहे?

महाराष्ट्र राज्यात दिव्यांग योजनांची अंमलबजावणी करण्यासाठी एक स्वतंत्र महामंडळ स्थापन करण्यात आलेले आहे. या महामंडळाचे नाव आहे:

✅ महाराष्ट्र राज्य दिव्यांग वित्त व विकास महामंडळ (MSHFDC)
( Maharashtra State Handicapped Finance and Development Corporation )

या महामंडळाच्या माध्यमातून राज्यातील दिव्यांगांसाठी अनेक कर्ज योजना आणि शासनाच्या विविध योजना राबवल्या जातात. तसेच केंद्र शासनाच्या काही योजना सुद्धा याच माध्यमातून राबवल्या जातात.

Divyang Scheme Maharashtra साठी अधिकृत पोर्टल कोणते?

दिव्यांग योजनांची माहिती आणि अपडेट पाहण्यासाठी सर्वात महत्वाचे पोर्टल आहे:

🌐 MSHFDC Official Website: https://www.mshfdc.co.in/

या पोर्टलवर तुम्हाला खालील सर्व गोष्टी मिळतात:

• दिव्यांगांसाठी चालू असलेल्या योजना
• योजनांची पात्रता (Eligibility)
• आवश्यक कागदपत्रे
• GR / शासन निर्णय
• अर्ज प्रक्रिया
• नवीन नोटिफिकेशन
• अर्ज स्टेटस तपासणे (Track Application)
• लाभार्थी यादी (Beneficiary List)

म्हणूनच हे पोर्टल दिव्यांग लाभार्थ्यांसाठी अत्यंत उपयोगाचे आहे.

MSHFDC पोर्टलवर “योजना व सुविधा” टॅब मध्ये काय असते?

MSHFDC वेबसाईटवर तुम्हाला एक महत्वाचा टॅब दिसेल:

📌 “योजना व सुविधा”

या टॅबमध्ये तुम्हाला दिव्यांगांसाठी उपलब्ध असलेल्या सर्व योजनांची यादी मिळते. या योजना मुख्यतः तीन प्रकारात विभागल्या जातात:

1. महामंडळाच्या कर्ज योजना
2. राज्य शासनाच्या योजना
3. केंद्र शासनाच्या योजना (NSHFDC अंतर्गत)

महामंडळाच्या कर्ज योजना (MSHFDC Loan Schemes)

मित्रांनो, MSHFDC अंतर्गत दिव्यांग लाभार्थ्यांसाठी विविध प्रकारच्या कर्ज योजना उपलब्ध आहेत. या योजनांचा उद्देश दिव्यांग व्यक्तींना व्यवसाय सुरू करण्यासाठी, शिक्षणासाठी, शेतीसाठी किंवा स्वयंरोजगारासाठी आर्थिक सहाय्य देणे हा आहे.

खाली MSHFDC महामंडळाच्या कर्ज योजनांची संपूर्ण यादी दिली आहे.

महामंडळाच्या 15 कर्ज योजना (List)

1. वैयक्तिक थेट कर्ज योजना
2. मुदत कर्ज योजना (लहान व मध्यम व्यवसायासाठी)
3. महिला समृद्धी योजना
4. मुदत कर्ज योजना (पशुसंवर्धन)
5. सूक्ष्म पतपुरवठा योजना
6. शैक्षणिक कर्ज योजना
7. युवा स्वावलंबन योजना
8. मानसिक विकलांग (मनोरुग्ण), सेरेब्रल पाल्सी आणि आत्ममग्न (ऑटीझम) दिव्यांगांसाठी स्वयंरोजगार योजना
9. मतिमंद व्यक्तींच्या पालकांच्या संस्थांसाठी आर्थिक सहाय्य योजना
10. दिव्यांग शेतकऱ्यासाठी कृषी संजीवनी / हॉर्टीकल्चर योजना
11. दिव्यांग कर्मचारी / उद्योजक यांच्यासाठी सहाय्यक साधनांसाठी कर्ज योजना
12. कौशल्य विकास / व्यवसाय शिक्षणासाठी कर्ज योजना
13. दिव्यांग व्यावसायिकांना दुकानाचे बांधकामासाठी कर्ज योजना
14. दिव्यांग व्यक्तींना इंडस्ट्रियल युनिट स्थापन करण्यासाठी कर्ज योजना
15. कर्ज प्रकरणासाठी लागणारे आवश्यक प्रमाणपत्र नमुने

1) वैयक्तिक थेट कर्ज योजना

या योजनेत दिव्यांग लाभार्थ्यांना थेट कर्ज दिले जाते. हे कर्ज व्यवसाय सुरू करणे, दुकान उघडणे, सेवा केंद्र सुरू करणे किंवा स्वयंरोजगारासाठी वापरता येते.

या योजनेत लाभार्थ्याला ठराविक व्याजदरात कर्ज सुविधा मिळते.

2) मुदत कर्ज योजना (लहान व मध्यम व्यवसायासाठी)

दिव्यांग व्यक्तींना लहान आणि मध्यम स्वरूपाचे व्यवसाय सुरू करण्यासाठी मुदत कर्ज दिले जाते. उदाहरणार्थ:

• किराणा दुकान
• मोबाईल शॉप
• स्टेशनरी दुकान
• फोटोकॉपी सेंटर
• सलून / ब्यूटी पार्लर
• टेलरिंग / शिवणकाम व्यवसाय

या प्रकारचे व्यवसाय सुरू करण्यासाठी ही योजना खूप फायदेशीर ठरते.

3) महिला समृद्धी योजना

ही योजना विशेषतः दिव्यांग महिलांसाठी राबवली जाते. या योजनेत महिलांना व्यवसाय सुरू करण्यासाठी किंवा छोट्या उद्योगासाठी कर्ज दिले जाते.

दिव्यांग महिलांनी स्वावलंबी व्हावे आणि त्यांना आर्थिक आधार मिळावा हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.

4) मुदत कर्ज योजना (पशुसंवर्धन)

जर दिव्यांग व्यक्तीला पशुपालन व्यवसाय करायचा असेल तर ही योजना उपयोगी ठरते. उदाहरणार्थ:

• गाय पालन
• म्हैस पालन
• शेळी पालन
• कुक्कुटपालन (Poultry)

या योजनेत पशुसंवर्धनासाठी कर्ज दिले जाते.

5) सूक्ष्म पतपुरवठा योजना

या योजनेत कमी रकमेचे कर्ज दिले जाते. छोट्या व्यवसायासाठी किंवा लघु स्वरूपाच्या कामासाठी ही योजना उपयोगी असते.

6) शैक्षणिक कर्ज योजना

दिव्यांग विद्यार्थ्यांना शिक्षणासाठी आर्थिक अडचण येऊ नये म्हणून ही योजना राबवली जाते. या योजनेत पुढील गोष्टींसाठी कर्ज मिळते:

• कॉलेज फी
• कोचिंग फी
• पुस्तकं व स्टेशनरी
• हॉस्टेल फी

7) युवा स्वावलंबन योजना

ही योजना तरुण दिव्यांग व्यक्तींना रोजगार किंवा व्यवसायासाठी स्वावलंबी बनवण्यासाठी राबवली जाते.

8) मानसिक विकलांग / ऑटीझम / सेरेब्रल पाल्सी स्वयंरोजगार योजना

या योजनेत विशेष प्रकारच्या दिव्यांग व्यक्तींना व्यवसाय किंवा स्वयंरोजगारासाठी कर्ज व सहाय्य दिले जाते.

9) मतिमंद व्यक्तींच्या पालकांच्या संस्थांसाठी आर्थिक सहाय्य योजना

मतिमंद व्यक्तींच्या पालकांनी चालवलेल्या संस्थांना किंवा संघटनांना आर्थिक सहाय्य दिले जाते.

10) कृषी संजीवनी / हॉर्टीकल्चर योजना

दिव्यांग शेतकऱ्यांसाठी कृषी आणि बागायतीसाठी कर्ज दिले जाते. यामध्ये:

• शेती साहित्य
• सिंचन साधने
• फळबाग लागवड
• कृषी यंत्रे

यासाठी मदत मिळू शकते.

11) सहाय्यक साधनांसाठी कर्ज योजना

दिव्यांग व्यक्तींना त्यांच्या कामासाठी आवश्यक असलेल्या सहाय्यक साधनांसाठी कर्ज दिले जाते. उदाहरणार्थ:

• विशेष उपकरणे
• मशीन
• कामासाठी आवश्यक साधने

12) कौशल्य विकास / व्यवसाय शिक्षणासाठी कर्ज योजना

दिव्यांग व्यक्तींना प्रशिक्षण आणि स्किल डेव्हलपमेंटसाठी कर्ज दिले जाते.

उदा: संगणक प्रशिक्षण, टेक्निकल कोर्स, ड्रायव्हिंग ट्रेनिंग इत्यादी.

13) दुकानाचे बांधकामासाठी कर्ज योजना

दिव्यांग व्यावसायिकांना दुकान उभारण्यासाठी किंवा बांधकामासाठी कर्ज मिळू शकते.

14) इंडस्ट्रियल युनिट स्थापन करण्यासाठी कर्ज योजना

मोठ्या स्तरावर उद्योग सुरू करू इच्छिणाऱ्या दिव्यांग व्यक्तींना इंडस्ट्रियल युनिट स्थापन करण्यासाठी कर्ज मिळते.

15) आवश्यक प्रमाणपत्र नमुने

MSHFDC पोर्टलवर विविध प्रमाणपत्रांचे नमुने दिलेले असतात जे कर्ज किंवा योजना अर्ज करताना आवश्यक असतात.

राज्य शासनाच्या दिव्यांग योजना (State Government Divyang Schemes)

MSHFDC पोर्टलवर राज्य शासनाच्या अनेक महत्वाच्या योजना दिल्या आहेत. त्यामध्ये काही प्रमुख योजना पुढीलप्रमाणे आहेत.

1) Shop on Vehicle योजना (मोबाईल शॉप ऑन व्हीकल)

ही योजना दिव्यांग लाभार्थ्यांसाठी अत्यंत महत्वाची आहे. या योजनेत दिव्यांग व्यक्तींना छोटा व्यवसाय सुरू करण्यासाठी वाहनावर दुकान (मोबाईल शॉप) उपलब्ध करून दिले जाते.

उदा:

• भाजी विक्री
• फळ विक्री
• चहा/नाश्ता विक्री
• छोटे किराणा सामान विक्री
• सेवा व्यवसाय

या योजनेत शासनाकडून वाहनासाठी आर्थिक सहाय्य किंवा अनुदान दिले जाते.

Shop on Vehicle योजनेची लाभार्थी यादी (Beneficiary List)

या योजनेची लाभार्थी यादी वर्षानुसार प्रकाशित केली जाते.

• 2023-24 ची लाभार्थी यादी उपलब्ध आहे
• 2024-25 ची लाभार्थी यादी लवकरच प्रकाशित होईल

ही यादी MSHFDC पोर्टलवर “Beneficiary List” या विभागात जिल्हानिहाय उपलब्ध असते.

2) रमाई घरकुल आवास योजना

दिव्यांग लाभार्थ्यांसाठी घरकुल योजनेअंतर्गत लाभ मिळू शकतो. रमाई घरकुल योजना ही अनुसूचित जाती व विशेष घटकांसाठी असली तरी काही ठिकाणी दिव्यांग लाभार्थ्यांना देखील विविध निकषांनुसार लाभ मिळतो.

केंद्र शासनाच्या दिव्यांग योजना (NSHFDC Schemes)

केंद्र शासनाच्या माध्यमातून देखील दिव्यांग व्यक्तींना कर्ज आणि रोजगारासाठी विविध योजना राबवल्या जातात. या योजना NSHFDC पोर्टलच्या माध्यमातून लागू केल्या जातात.

काही महत्वाच्या योजना:

• वाहन कर्ज योजना
• व्यवसाय कर्ज योजना
• महिला समृद्धी योजना
• रोजगार प्रशिक्षण योजना

Divyang Scheme Maharashtra अर्ज करण्यासाठी पात्रता (Eligibility)

बहुतेक दिव्यांग योजनांसाठी खालील पात्रता लागू असते:

✅ अर्जदार महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी असावा
✅ दिव्यांग प्रमाणपत्र असणे आवश्यक
✅ किमान 40% किंवा त्यापेक्षा अधिक दिव्यांगत्व असणे आवश्यक
✅ वय साधारणतः 15 वर्षांपेक्षा जास्त असणे आवश्यक
✅ काही योजनांसाठी उत्पन्न मर्यादा लागू असू शकते
✅ अर्जदाराकडे आधार कार्ड व बँक खाते असणे आवश्यक

आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)

Divyang Scheme Maharashtra अंतर्गत कोणत्याही योजनेसाठी अर्ज करताना खालील कागदपत्रे लागतात:

1. आधार कार्ड
2. दिव्यांग प्रमाणपत्र
3. रहिवासी प्रमाणपत्र (डोमिसाईल)
4. उत्पन्न प्रमाणपत्र
5. जात प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)
6. बँक पासबुक
7. पासपोर्ट साईज फोटो
8. मोबाईल नंबर
9. रेशन कार्ड (काही योजनांसाठी)
10. ग्रामपंचायत/नगरपालिका प्रमाणपत्र (काही प्रकरणांमध्ये)

MSHFDC पोर्टलवर अर्ज कसा करायचा? (Step By Step)

मित्रांनो, योजना सुरू झाल्यावर अर्ज प्रक्रिया खालीलप्रमाणे असते:

Step 1:

Google मध्ये “mshfdc” सर्च करा किंवा थेट वेबसाईट ओपन करा.

Step 2:

वेबसाईटवर “योजना व सुविधा” किंवा “Notice / Notification” विभागात जा.

Step 3:

तिथे नवीन योजना सुरू असल्यास अर्जाची लिंक दिलेली असेल.

Step 4:

अर्ज फॉर्म ओपन करा आणि सर्व माहिती भरा.

Step 5:

कागदपत्रे अपलोड करा.

Step 6:

अर्ज सबमिट करा आणि अर्ज क्रमांक जतन करा.

अर्ज क्रमांक अत्यंत महत्वाचा आहे कारण याच नंबरने तुम्हाला पुढे स्टेटस तपासायचा असतो.

अर्जाची स्थिती कशी तपासायची? (Track Application Status)

जर तुम्ही कोणत्याही योजनेचा अर्ज केला असेल तर त्याची स्थिती पाहण्यासाठी पोर्टलवर:

📌 Track Application हा पर्याय उपलब्ध असतो.

तिथे अर्ज क्रमांक किंवा नोंदणी माहिती टाकल्यावर तुम्हाला खालीलपैकी स्टेटस दिसू शकतो:

• Pending
• Under Process
• Approved
• Rejected
• Waiting List

यामुळे अर्ज पुढे कुठे अडला आहे हे लगेच समजते.

लाभार्थी यादी कशी पाहायची? (Beneficiary List)

मित्रांनो, सर्वात महत्वाचा भाग म्हणजे Beneficiary List.

MSHFDC पोर्टलवर “Beneficiary List” नावाचा पर्याय असतो.

तिथे:

• वर्ष निवडता येते (2023-24, 2024-25)
• जिल्हा निवडता येतो
• जिल्हानिहाय लाभार्थी यादी PDF स्वरूपात पाहता येते

उदा: पुणे जिल्हा, अमरावती जिल्हा, नागपूर जिल्हा इ.

जर तुमचे नाव त्या यादीत आले असेल तर तुम्हाला त्या योजनेचा लाभ मिळणार असतो.

2024-25 यादी अजून प्रकाशित झाली नाही तर काय करावे?

अनेक लाभार्थी विचारतात की 2024-25 ची यादी अजून प्रकाशित झालेली नाही, तर आम्ही काय करावे?

मित्रांनो, अशा वेळी तुम्ही:

✅ Track Application मध्ये स्टेटस चेक करत राहा
✅ पोर्टलवरील Notice/Notification नियमित पाहा
✅ Beneficiary List विभागात अपडेट आले का ते तपासा
✅ आपल्या जिल्हा कार्यालयात संपर्क करा

कारण निधी वितरण झाल्यानंतर यादी प्रक्रिया पूर्ण होऊन पुढे यादी प्रकाशित केली जाते.

Divyang Scheme Maharashtra 2026 अंतर्गत मिळणारे फायदे

Divyang Scheme Maharashtra अंतर्गत लाभार्थ्यांना खालील फायदे मिळू शकतात:

• व्यवसायासाठी कर्ज
• शिक्षणासाठी कर्ज
• पशुसंवर्धनासाठी सहाय्य
• कृषी सहाय्य
• प्रशिक्षण आणि स्किल डेव्हलपमेंट
• महिला दिव्यांगांसाठी विशेष कर्ज
• स्वयंरोजगारासाठी आर्थिक मदत
• Shop on Vehicle सारख्या योजनांमध्ये अनुदान
• लाभार्थी यादीत नाव आल्यास थेट लाभ

दिव्यांग लाभार्थ्यांसाठी महत्वाच्या टिप्स

मित्रांनो, दिव्यांग योजनांचा लाभ घ्यायचा असेल तर काही महत्वाच्या गोष्टी लक्षात ठेवा:

1. सर्व कागदपत्रे अपडेट ठेवा
2. दिव्यांग प्रमाणपत्र वैध आहे का तपासा
3. अर्ज करताना चुकीची माहिती भरू नका
4. अर्ज क्रमांक आणि पावती सुरक्षित ठेवा
5. लाभार्थी यादी वेळोवेळी तपासा
6. फसव्या एजंटच्या जाळ्यात अडकू नका
7. फक्त अधिकृत पोर्टलवरूनच अर्ज करा

निष्कर्ष (Conclusion)

मित्रांनो, Divyang Scheme Maharashtra अंतर्गत महाराष्ट्र शासन आणि महाराष्ट्र राज्य दिव्यांग वित्त व विकास महामंडळ (MSHFDC) मार्फत दिव्यांग नागरिकांसाठी अनेक महत्वाच्या योजना राबवल्या जातात. या योजनांमध्ये कर्ज योजना, व्यवसायासाठी सहाय्य, शिक्षणासाठी कर्ज, महिला समृद्धी योजना, कृषी संजीवनी योजना, तसेच Shop on Vehicle सारख्या योजनांचा समावेश आहे.

जर तुम्ही दिव्यांग लाभार्थी असाल तर तुम्ही mshfdc.co.in या अधिकृत पोर्टलवर जाऊन सर्व योजनांची माहिती पाहू शकता. तसेच अर्ज केल्यानंतर Track Application द्वारे स्टेटस तपासू शकता आणि Beneficiary List मध्ये तुमचे नाव आले का हे देखील पाहू शकता.

ही माहिती तुमच्यासाठी उपयुक्त ठरली असेल तर ही पोस्ट इतर दिव्यांग लाभार्थ्यांपर्यंत नक्की शेअर करा.

मित्रांनो, तुम्हाला Divyang Scheme Maharashtra बद्दल दिलेली माहिती कशी वाटली? तुम्ही आम्हाला कमेंट करून सांगू शकता. Divyang Scheme Maharashtra लेखाबाबत तुमच्या काही सूचना असतील तर तुम्ही आम्हाला कमेंट करून सांगू शकता. मित्रांनो, अशा सरकारी योजनांशी संबंधित अपडेट माहिती मिळवण्यासाठी आमच्या https://yojanaparichay.com/ या वेबसाइटला भेट देत रहा.

Divyang Scheme Maharashtra FAQ (वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न)

शासनाच्या इतर योजना

• 
  Divyang Scheme Maharashtra 2026 : दिव्यांगांसाठी सर्व योजना, अर्ज प्रक्रिया, पोर्टल लिंक, स्टेटस आणि लाभार्थी यादी
  by yojanaparichay.com
• 
  Ladki Bahin eKYC Durusti | लाडकी बहीण eKYC दुरुस्ती कशी करावी? | Ladki Bahin KYC Correction 2026
  by yojanaparichay.com
• 
  PM SVANidhi Credit Card 2026 | ₹30,000 पर्यंत फ्री क्रेडिट लिमिट! ऑनलाईन अर्ज कसा करायचा? संपूर्ण माहिती
  by yojanaparichay.com
• 
  Post Office Bharti 2026 Online Form Apply Maharashtra | 10वी पाससाठी 28,740 पदांची मेगा भरती
  by yojanaparichay.com
• 
  Yojana Sanchalan Portal 2026 | योजना संचलन पोर्टल क्या है ?
  by yojanaparichay.com
• 
  Rani Durgavati Yojana 2026 | आदिवासी महिलांना ₹50,000 ते ₹7,50,000 पर्यंत 100% अनुदान | अर्ज प्रक्रिया, पात्रता, कागदपत्रे
  by yojanaparichay.com