Rani Durgavati Yojana 2026 : मित्रांनो, महाराष्ट्र शासनाकडून आदिवासी समाजातील महिलांना स्वावलंबी बनवण्यासाठी अनेक योजना राबवल्या जातात. त्यापैकीच एक महत्वाची आणि लोकप्रिय योजना म्हणजे राणी दुर्गावती योजना.
या योजनेच्या माध्यमातून अनुसूचित जमातीतील (ST) महिलांना व्यवसाय सुरु करण्यासाठी 100% अनुदान दिले जाते. विशेष म्हणजे या योजनेमध्ये कर्जासारखे हप्ते भरण्याची गरज नसते कारण ही योजना अनुदान स्वरूपात आहे.चला तर मग सविस्तर माहिती पाहूया.
राणी दुर्गावती योजना म्हणजे काय?
राणी दुर्गावती योजना ही महाराष्ट्र शासनाच्या आदिवासी विकास विभाग (Tribal Development Department) मार्फत चालवली जाणारी एक महत्वाची योजना आहे.
या योजनेचा मुख्य उद्देश म्हणजे महाराष्ट्रातील आदिवासी महिलांना आर्थिक मदत देऊन रोजगार व व्यवसायासाठी सक्षम करणे.
आजही अनेक आदिवासी भागात महिलांना स्वतःचा व्यवसाय सुरु करायचा असतो पण आर्थिक अडचणींमुळे त्यांना संधी मिळत नाही. त्यामुळे शासनाने ही योजना सुरु केली आहे.
राणी दुर्गावती योजनेचे उद्दिष्ट (Objective)
या योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट खालीलप्रमाणे आहे:
- आदिवासी महिलांना स्वतःचा व्यवसाय सुरु करण्यासाठी आर्थिक मदत करणे
- बेरोजगार महिलांना रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देणे
- महिलांचे आर्थिक स्वावलंबन वाढवणे
- ग्रामीण भागातील महिलांना व्यवसायासाठी प्रोत्साहन देणे
- आदिवासी समाजाची आर्थिक परिस्थिती सुधारण्यासाठी मदत करणे
Rani Durgavati Yojana 2026 अंतर्गत मिळणारे फायदे
या योजनेचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे 100% अनुदान.
या योजनेअंतर्गत महिला लाभार्थ्यांना खालीलप्रमाणे आर्थिक मदत दिली जाते:
✅ 1) वैयक्तिक उद्योगासाठी अनुदान
- ₹50,000 पर्यंत अनुदान
✅ 2) समूह उद्योगासाठी अनुदान (Self Help Group / बचत गट)
- ₹7,50,000 पर्यंत अनुदान
👉 म्हणजेच महिलांनी एकट्याने व्यवसाय सुरु केला तर 50 हजार आणि गटाने सुरु केला तर 75 हजार रुपये मिळू शकतात.
या योजनेत कर्ज आहे का?
नाही मित्रांनो.
राणी दुर्गावती योजना ही Loan Scheme नाही, तर ही Grant / Subsidy Scheme आहे.
याचा अर्थ असा की लाभार्थ्याला मिळालेली रक्कम परत करण्याची गरज नसते.
ही रक्कम थेट अनुदान म्हणून दिली जाते.
कोण पात्र आहे? (Eligibility Criteria)
Rani Durgavati Yojana 2026 चा लाभ घेण्यासाठी खालील पात्रता असणे आवश्यक आहे:
✅ पात्र लाभार्थी कोण?
- अर्जदार महिला महाराष्ट्र राज्याची रहिवासी असावी
- अर्जदार महिला अनुसूचित जमातीतील (ST) असावी
- अर्जदार महिला आदिवासी प्रमाणपत्रधारक असावी
- महिला स्वतःचा व्यवसाय सुरु करू इच्छित असावी
- महिला बेरोजगार / कमी उत्पन्न असलेली असावी
✅ वयाची अट (Age Limit)
- साधारणपणे अर्जदार महिला 18 ते 55 वर्ष वयोगटातील असावी
(काही जिल्ह्यांमध्ये नियम वेगळे असू शकतात)
✅ उत्पन्न मर्यादा (Income Limit)
- शासनाने ठरवलेल्या उत्पन्न मर्यादेत अर्जदार बसली पाहिजे
(काही ठिकाणी वार्षिक उत्पन्न 1 लाख ते 2 लाख मर्यादा असू शकते)
👉 उत्पन्न मर्यादा जिल्हा/विभागानुसार बदलू शकते म्हणून अर्ज करताना कार्यालयातून माहिती घ्या.
कोण अपात्र आहे? (Ineligible Persons)
खालील महिला या योजनेसाठी पात्र ठरत नाहीत:
- ST नसलेल्या महिला
- आधीच शासनाच्या तत्सम अनुदान योजनेचा लाभ घेतलेल्या महिला
- खोटी कागदपत्रे दाखवणारे अर्जदार
- शासकीय कर्मचारी किंवा त्यांच्या कुटुंबातील सदस्य (काही ठिकाणी नियम असतात)
कोणते व्यवसाय / उद्योग करता येतात?
राणी दुर्गावती योजना अंतर्गत महिलांना विविध प्रकारच्या व्यवसायासाठी अनुदान मिळते. यामध्ये ग्रामीण व शहरी दोन्ही भागातील व्यवसायांचा समावेश आहे.
✅ व्यवसायांची यादी (Business List)
खालील व्यवसायांसाठी महिला अर्ज करू शकतात:
🟢 शेती व पशुपालन संबंधित
- शेळीपालन
- कुक्कुटपालन (Poultry Farming)
- गाई-म्हैस पालन (Dairy Farming)
- मच्छी पालन
- शेती उपकरणे खरेदी
- बी-बियाणे विक्री
- खत व कीटकनाशक दुकान
🟢 दुकान/व्यापार संबंधित
- किराणा दुकान
- चहा-नाश्ता सेंटर
- फास्ट फूड सेंटर
- भाजीपाला विक्री व्यवसाय
- फळ विक्री व्यवसाय
- जनरल स्टोअर
- स्टेशनरी दुकान
🟢 महिला व्यवसाय
- शिवणकाम (Tailoring)
- ब्युटी पार्लर
- मेहंदी क्लास/मेहंदी व्यवसाय
- अगरबत्ती बनवणे
- पापड, लोणचे, मसाले बनवणे
- गृहउद्योग (Home Industry)
🟢 सेवा क्षेत्र
- मोबाईल रिपेअरिंग
- संगणक प्रशिक्षण केंद्र
- फोटो स्टुडिओ
- वाहन दुरुस्ती
- लहान वर्कशॉप
👉 म्हणजेच महिला आपल्या कौशल्याप्रमाणे कोणताही छोटा उद्योग निवडू शकतात.
Rani Durgavati Yojana 2026 अंतर्गत कोणते कागदपत्रे लागतात?
या योजनेसाठी अर्ज करताना खालील कागदपत्रे आवश्यक असतात:
✅ आवश्यक कागदपत्रांची यादी
- आधार कार्ड
- राशन कार्ड
- रहिवासी प्रमाणपत्र (Domicile Certificate)
- अनुसूचित जमातीचे जात प्रमाणपत्र (ST Caste Certificate)
- जात वैधता प्रमाणपत्र (जर मागितले असेल तर)
- उत्पन्न प्रमाणपत्र (Income Certificate)
- बँक पासबुक झेरॉक्स
- पासपोर्ट साईज फोटो
- मोबाईल नंबर
- व्यवसाय प्रकल्प अहवाल / प्रस्ताव (Project Report)
- बचत गट असल्यास गट नोंदणी कागदपत्रे
- ग्रामपंचायत/नगरपालिका शिफारस पत्र (कधी-कधी आवश्यक)
👉 काही जिल्ह्यात अतिरिक्त कागदपत्रे मागितली जातात, त्यामुळे अर्ज करण्याआधी संबंधित कार्यालयात एकदा विचारून घ्या.
प्रकल्प अहवाल (Project Report) म्हणजे काय?
Project Report म्हणजे व्यवसाय सुरू करण्यासाठी तयार केलेला छोटा अहवाल.
यामध्ये खालील माहिती असते:
- कोणता व्यवसाय करणार आहात?
- व्यवसायासाठी लागणारा खर्च
- कच्चा माल/साहित्य
- अपेक्षित नफा
- व्यवसाय कुठे करणार?
- व्यवसायाचा कालावधी
👉 शासनाला हा रिपोर्ट पाहून समजते की महिला खरंच व्यवसाय सुरु करणार आहे का.
Rani Durgavati Yojana 2026 अर्ज प्रक्रिया (Application Process)
मित्रांनो, अनेकांना प्रश्न पडतो की या योजनेसाठी अर्ज ऑनलाईन आहे का?
🔥 महत्वाची माहिती:
राणी दुर्गावती योजना ही ऑफलाईन पद्धतीने राबवली जाते.
जास्तीत जास्त जिल्ह्यांमध्ये अर्ज आदिवासी विकास विभाग कार्यालय / ITDP कार्यालय येथे घेतले जातात.
✅ ऑफलाईन अर्ज कसा करायचा? (Step By Step)
Step 1:
सर्वप्रथम आपल्या जिल्ह्यातील आदिवासी विकास कार्यालय (Tribal Development Office) किंवा प्रकल्प अधिकारी कार्यालय येथे जा.
Step 2:
तिथून राणी दुर्गावती योजना अर्ज फॉर्म घ्या.
Step 3:
फॉर्ममध्ये विचारलेली सर्व माहिती नीट भरा:
- नाव
- पत्ता
- जात
- व्यवसायाचे नाव
- बँक माहिती
- उत्पन्न माहिती
Step 4:
सर्व आवश्यक कागदपत्रे फॉर्मसोबत जोडा.
Step 5:
फॉर्म संबंधित कार्यालयात जमा करा.
Step 6:
त्यानंतर अधिकारी तुमचा अर्ज तपासतील आणि पडताळणी करतील.
Step 7:
अर्ज मंजूर झाल्यानंतर अनुदानाची रक्कम बँक खात्यात जमा केली जाते किंवा साहित्य स्वरूपात दिली जाते.
अर्ज मंजूर होण्यासाठी किती वेळ लागतो?
अर्ज मंजुरीसाठी साधारणपणे:
- 30 दिवस ते 90 दिवस (1 ते 3 महिने)
हे वेळेचे अंतर जिल्हा, निधी उपलब्धता आणि अर्जांची संख्या यावर अवलंबून असते.
राणी दुर्गावती योजना अंतर्गत अनुदान कसे मिळते?
अनुदान देण्याची पद्धत खालीलप्रमाणे असते:
- अर्ज मंजूर झाल्यानंतर लाभार्थीला सूचना दिली जाते
- त्यानंतर शासन अनुदान मंजूर करते
- अनुदानाची रक्कम थेट बँक खात्यात जमा केली जाते किंवा
- काही वेळा व्यवसायासाठी लागणारे साहित्य थेट खरेदी करून दिले जाते
👉 त्यामुळे बँक खाते चालू असणे आवश्यक आहे.
राणी दुर्गावती योजना निवड प्रक्रिया (Selection Process)
Rani Durgavati Yojana 2026 मध्ये सर्व अर्जदारांना लगेच लाभ मिळेल असे नाही.
कारण शासनाकडे निधी मर्यादित असतो.
निवड खालील आधारावर होते:
- अर्जदार महिला ST असल्याची खात्री
- उत्पन्न कमी असणे
- व्यवसाय प्रस्ताव योग्य असणे
- जिल्हा समितीची मंजुरी
- कागदपत्रांची सत्यता
Rani Durgavati Yojana 2026 : महत्वाच्या अटी व नियम
अर्ज करण्यापूर्वी खालील अटी लक्षात ठेवा:
- अर्जदाराने दिलेली माहिती खरी असावी
- अनुदान मिळाल्यानंतर व्यवसाय सुरू करणे बंधनकारक असते
- व्यवसाय सुरू न केल्यास शासन कारवाई करू शकते
- एकाच कुटुंबातील एकापेक्षा जास्त महिलांना लाभ मिळेलच असे नाही
- अनुदानाचा वापर व्यवसायासाठीच करावा
Rani Durgavati Yojana 2026 चा लाभ कोणाला जास्त होतो?
राणी दुर्गावती योजना विशेषतः खालील महिलांसाठी अत्यंत फायदेशीर आहे:
- ग्रामीण भागातील बेरोजगार महिला
- आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल महिलांना
- बचत गटातील महिलांना
- घरगुती उद्योग करणाऱ्या महिलांना
- शेळीपालन, कुक्कुटपालन करणाऱ्या महिलांना
Rani Durgavati Yojana 2026 चे महत्व
आजच्या काळात महिलांना स्वावलंबी बनवणे खूप गरजेचे आहे.
विशेषतः आदिवासी भागातील महिलांना व्यवसायासाठी संधी कमी मिळतात.
या योजनेमुळे महिलांना:
- स्वतःचा रोजगार मिळतो
- कुटुंबाची आर्थिक स्थिती सुधारते
- महिलांचा आत्मविश्वास वाढतो
- समाजात महिलांचे स्थान मजबूत होते
राणी दुर्गावती योजना हेल्पलाइन / संपर्क
मित्रांनो, या योजनेची माहिती घेण्यासाठी तुम्ही खालील ठिकाणी संपर्क करू शकता:
- आपल्या तालुक्यातील आदिवासी विकास कार्यालय
- जिल्हा स्तरावरील ITDP कार्यालय
- पंचायत समिती कार्यालय
- जिल्हाधिकारी कार्यालय (सामाजिक न्याय विभाग)
👉 तसेच तुमच्या गावातील ग्रामसेवक किंवा तलाठी यांच्याकडे विचारू शकता.
निष्कर्ष (Conclusion)
मित्रांनो, Rani Durgavati Yojana 2026 ही महाराष्ट्र शासनाची एक अत्यंत महत्वाची योजना आहे जी आदिवासी महिलांना आर्थिकदृष्ट्या मजबूत बनवण्यासाठी सुरु करण्यात आली आहे.
जर तुम्ही महाराष्ट्रातील आदिवासी महिला असाल आणि स्वतःचा व्यवसाय सुरु करण्याची इच्छा असेल तर ही योजना तुमच्यासाठी खूप फायदेशीर ठरू शकते.
या योजनेअंतर्गत ₹50,000 ते ₹75,000 पर्यंत 100% अनुदान मिळत असल्यामुळे महिलांना कोणत्याही कर्जाच्या भीतीशिवाय व्यवसाय सुरू करता येतो.
मित्रांनो, तुम्हाला Rani Durgavati Yojana 2026 बद्दल दिलेली माहिती कशी वाटली? तुम्ही आम्हाला कमेंट करून सांगू शकता. Rani Durgavati Yojana 2026 लेखाबाबत तुमच्या काही सूचना असतील तर तुम्ही आम्हाला कमेंट करून सांगू शकता. मित्रांनो, अशा सरकारी योजनांशी संबंधित अपडेट माहिती मिळवण्यासाठी आमच्या https://yojanaparichay.com/ या वेबसाइटला भेट देत रहा.
Rani Durgavati Yojana 2026 संदर्भात वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
राणी दुर्गावती योजना कोणासाठी आहे?
ही योजना महाराष्ट्रातील अनुसूचित जमातीतील (ST) महिलांसाठी आहे.
या योजनेत किती पैसे मिळतात?
वैयक्तिक व्यवसायासाठी ₹50,000 पर्यंत आणि समूह व्यवसायासाठी ₹7,50,000 पर्यंत अनुदान मिळते.
अर्ज मंजूर झाल्यावर पैसे कधी मिळतात?
अर्ज मंजूर झाल्यानंतर साधारण 1 ते 3 महिन्यात अनुदान मिळू शकते.
इतर लेख
- Rani Durgavati Yojana 2026 | आदिवासी महिलांना ₹50,000 ते ₹7,50,000 पर्यंत 100% अनुदान | अर्ज प्रक्रिया, पात्रता, कागदपत्रे
- PM Surya Ghar Solar Rooftop Yojana 2026: ₹2500 मध्ये सोलार बसवा | 95% अनुदान | ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया
- Tel Ghana Anudan Yojana 2026 | 50% अनुदान | Mahadbt वर अर्ज प्रक्रिया संपूर्ण माहिती
- Shabari Loan Scheme 2026 – ऑनलाईन अर्ज, पात्रता, कागदपत्रे, व्याजदर, कर्ज रक्कम सविस्तर माहिती
- Gatai Stall Yojana 2026 : पात्रता, अर्ज प्रक्रिया, कागदपत्रे व 100% अनुदानाची संपूर्ण माहिती
- FASTag Annual Pass कसा बनवायचा? | ₹3000 मध्ये 1 वर्ष – संपूर्ण माहिती
